Pijn bij het openen van een pot, omdraaien van een sleutel of stevig vastpakken van een voorwerp? Als de pijn vooral aan de basis van de duim zit, kan er sprake zijn van duimartrose.
Duimartrose wordt ook wel rhizartrose of CMC-1 artrose genoemd. Het is een veelvoorkomende vorm van artrose van de hand. De klachten kunnen vervelend zijn, maar er zijn verschillende manieren om de duim te blijven gebruiken en pijnlijke belasting te verminderen.
Wat is duimartrose?
Bij duimartrose verandert het CMC-1 gewricht. Dit gewricht bevindt zich aan de basis van de duim, waar het eerste middenhandsbeentje aansluit op een handwortelbeentje.
Het gewricht speelt een belangrijke rol bij vrijwel iedere beweging waarbij u iets pakt, knijpt of draait.
Bij artrose verandert onder andere het kraakbeen in het gewricht. Ook andere structuren rondom het gewricht kunnen betrokken raken. Hierdoor kan het gewricht stijver en pijnlijker worden.
Normale duimbasis versus CMC-1 artrose
Hoe vaak komt duimartrose voor?
Duimartrose komt veel voor en neemt duidelijk toe met de leeftijd. Uit Nederlands bevolkingsonderzoek onder mensen van 55 jaar en ouder bleek dat ongeveer 1 op de 4 (25%) op een röntgenfoto artrose van het CMC-1-gewricht aan de duimbasis had. Niet iedereen met deze veranderingen heeft ook pijn of andere klachten.
Vrouwen hebben vaker duimartrose dan mannen. In hetzelfde Nederlandse onderzoek kwam CMC-1-artrose bijna twee keer zo vaak bij vrouwen voor. Internationaal onderzoek bevestigt dat het verschil vooral op hogere leeftijd duidelijk wordt
Hoe herkent u duimartrose?
Een van de meest herkenbare klachten is pijn aan de basis van de duim, vooral wanneer u kracht zet.
U kunt dit bijvoorbeeld merken bij:
- een pot of fles openen;
- een sleutel omdraaien;
- schrijven of een pen vasthouden;
- een telefoon vasthouden;
- knijpen en grijpen;
- koken, tuinieren of andere dagelijkse werkzaamheden.
Daarnaast kunnen stijfheid en krachtsverlies optreden. Soms is het gewricht tijdelijk dikker, warmer en pijnlijker. Klachten kunnen wisselen: perioden met relatief weinig klachten kunnen worden afgewisseld met perioden waarin de duim duidelijk gevoeliger is.
Hoe wordt duimartrose vastgesteld?
De huisarts kan vaak op basis van uw klachten en lichamelijk onderzoek beoordelen of sprake is van artrose van de hand of duim.
Een röntgenfoto is lang niet altijd nodig. De veranderingen die op een röntgenfoto zichtbaar zijn, zeggen bovendien niet altijd hoeveel pijn iemand ervaart.
Wat kunt u zelf doen bij duimartrose?
Artrose zelf verdwijnt niet, maar dat betekent niet dat u voortdurend pijn hoeft te hebben.
Het belangrijkste is om de duim te blijven gebruiken zonder deze steeds te overbelasten.
Blijf bewegen – Bewegen en oefenen helpt om de hand en duim soepel te houden en de spieren te versterken. Wordt de pijn na een activiteit duidelijk erger? Probeer de activiteit dan korter uit te voeren, minder kracht te zetten of deze over de dag te verdelen.
Verminder pijnlijke piekbelasting – Vooral stevig knijpen en draaien kan het duimbasisgewricht zwaar belasten. Denk bijvoorbeeld aan een pot openen of een zwaar voorwerp met één hand vastpakken. Kleine aanpassingen of hulpmiddelen kunnen deze belasting verminderen.
Een brace bij pijnlijke activiteiten – Een duimbrace of spalk kan het pijnlijke duimbasisgewricht ondersteunen tijdens activiteiten waarbij u klachten ervaart. Door het gewricht gericht te stabiliseren worden pijnlijke bewegingen beperkt, terwijl de rest van de hand zoveel mogelijk gebruikt kan blijven worden.
Wat zegt de medische richtlijn? – Een brace of spalk kan onderdeel zijn van de conservatieve (niet-operatieve) behandeling van duimbasisartrose. Thuisarts adviseert een brace of spalk vooral bij veel pijn of tijdens activiteiten die pijn veroorzaken. Ook de Nederlandse Richtlijn Primaire artrose van de duimbasis beschrijft spalktherapie als een mogelijke conservatieve behandeling. Wetenschappelijk onderzoek naar orthesen bij duimartrose laat zien dat deze kunnen bijdragen aan vermindering van pijn en verbetering van de handfunctie. Wel is niet vastgesteld welk type orthese voor iedere patiënt het beste werkt.
Een brace geneest de artrose niet. Het is een hulpmiddel om het pijnlijke gewricht tijdens belastende activiteiten te ondersteunen. Bewegen en het aanpassen van belasting blijven belangrijk.
De PLX Duimbrace is ontwikkeld om het CMC-1 gewricht aan de basis van de duim gericht te stabiliseren, zonder de gehele hand vast te zetten. Daardoor kunt u uw vingers en hand blijven gebruiken. Bekijk de PLX Duimbrace bij duimartrose->
Wanneer naar een handtherapeut of huisarts?
Neem contact op met uw huisarts wanneer de klachten duidelijk toenemen, wanneer u belangrijke dagelijkse activiteiten niet meer goed kunt uitvoeren of wanneer u advies nodig heeft over oefeningen of hulpmiddelen.
Een handtherapeut kan onder andere helpen met oefeningen, belasting van de hand, hulpmiddelen en het gebruik van een brace of spalk.
Bij ernstige en aanhoudende klachten zijn andere behandelingen mogelijk. Afhankelijk van de situatie kunnen bijvoorbeeld medicijnen, een injectie of uiteindelijk een operatie worden besproken. Een operatie komt doorgaans pas in beeld wanneer andere behandelingen onvoldoende helpen.
Veelgestelde vragen over duimartrose
Bronnen
Medische informatie gebaseerd op Thuisarts – Artrose in de hand en de Richtlijn Primaire artrose van de duimbasis.
