Artrose is geen ver-van-je-bed-show meer. Het is één van de grootste gezondheidsuitdagingen van de komende decennia. In Nederland leven nu al bijna 1,6 miljoen mensen met artrose, en door vergrijzing en leefstijl groeit dit aantal richting 2,5 miljoen in 2040. Vooral knieartrose komt veel voor, ruim 800.000 mensen hebben deze diagnose gehad, en het heeft een grote impact op het dagelijks leven.
Wanneer bij u knieartrose is vastgesteld, wilt u vooral weten wat dit betekent voor uw dagelijks leven. Dan betekent dit niet automatisch dat u geopereerd moet worden. Bij knieartrose begint de behandeling meestal zonder operatie. De basis is: blijven bewegen, de knie verantwoord belasten en de spieren rondom de knie sterk houden. Afhankelijk van uw klachten kunnen oefentherapie en hulpmiddelen daarbij ondersteunen.
Wat gebeurt er in de knie bij artrose?
Knieartrose wordt in de volksmond vaak een ‘versleten knie’ genoemd. Die term is begrijpelijk, maar medisch gezien is artrose meer dan alleen slijtage van het kraakbeen. Ook het bot, gewrichtskapsel en andere structuren rond het kniegewricht kunnen veranderen. Op een röntgenfoto (zie onderstaande afbeelding ter illustratie) kan bijvoorbeeld een vernauwing van de gewrichtsspleet zichtbaar zijn. Hoeveel artrose op een foto te zien is, zegt echter niet altijd hoeveel pijn of beperkingen men heeft. De klachten verschillen daarom sterk van persoon tot persoon.
Veel voorkomende klachten zijn:
- pijn tijdens of na bewegen;
- stijfheid, vooral na rust;
- moeite met traplopen, wandelen of opstaan
- een knie die soms dik, warm en gevoelig aanvoelt
- periodes waarin de klachten tijdelijk toenemen.
Waarom is bewegen zo belangrijk bij knieartrose?
Het kan logisch aanvoelen om een pijnlijke knie rust te geven. Langdurig minder bewegen kan echter leiden tot verlies van spierkracht en conditie. Daarom kunnen dagelijkse activiteiten juist moeilijker worden.
Daarom wordt bij knieartrose vaak gezegd: Bewegen is het medicijn!
Het doel is niet om door hevige pijn heen te bewegen maar om een goede balans te vinden tussen belasting en herstel.
Regelmatig bewegen en gerichte oefeningen kunnen helpen om spierkracht, mobiliteit en het vertrouwen in bewegen te behouden of verbeteren.
Oefentherapie bij knieartrose
Oefentherapie vormt een belangrijk onderdeel van de niet-operatieve behandeling van knieartrose. De oefeningen zijn meestal gericht op
- kracht van bovenbeen en heup;
- mobiliteit van de knie;
- stabiliteit en coördinatie;
- conditie;
- dagelijkse activiteiten zoals lopen en traplopen
Een fysiotherapeut kan samen met u bepalen welke oefeningen en belasting bij uw situatie passen.
Voor volwassen met knie- of heupartrose kan oefentherapie onder voorwaarden vanuit de basis verzekering worden vergoed. Informeer bij uw huisarts naar specifieke artroseprogramma’s zoals GLA:D of Stepped Care. U heeft voor deelname aan en mogelijke vergoeding van uw zorgverzekering een verwijzing nodig. Controleer ook vooraf de actuele voorwaarden van uw zorgverzekering.
Knieartrose vastgesteld? Begin hiermee
U kunt zelf veel doen om zo goed mogelijk te blijven bewegen.
Blijf bewegen – Wandelen, fietsen en dagelijkse activiteiten helpen om de knie in beweging te houden.
Bouw belasting rustig op – Veel pijn na een activiteit? Pas tijdelijk de duur of intensiteit aan en bouw daarna geleidelijk weer op.
Werk aan spierkracht – Sterkere spieren rondom de knie n heup helpen bij het opvangen van belasting tijdens bewegen
Start zo nodig met oefentherapie – Een fysiotherapeut kan helpen met oefeningen die passen bij uw klachten, mogelijkheden en dagelijkse activiteiten
Kijk naar uw leefstijl – Bij overgewicht kan gewichtsverlies de belasting op uw knie verminderen. Ook voldoende bewegen blijft belangrijk.
Gebruik ondersteuning wanneer dat nodig is – Een kniebrace kan ondersteuning geven tijdens bewegen. Bij een tijdelijke warme, pijnlijke of gezwollen knie kan koeling prettig zijn. Overweegt u een kniebrace? Lees dan onze keuzehulp: Welke kniebrace bij knieartrose?
Wat als de knie tijdelijk meer pijn doet?
Knieartrose verloopt niet altijd hetzelfde. Er kunnen periodes zijn waarin de knie tijdelijk pijnlijker, warmer of dikker wordt.
Dit wordt een flare-up genoemd.
Dat betekent niet automatisch dat de artrose ineens veel erger s geworden. Het kan bijvoorbeeld ontstaan na een periode van meer belasting . Pas de belasting tijdelijk aan, maar probeer waar mogelijk in beweging te blijven. Wanneer de klachten plotseling sterk toenemen, bijvoorbeeld als de knie opvallend dik, rood of warm wordt of als u de knie nauwelijks kunt belasten, neem dan contact op met uw huisarts of behandelaar.
Koeling kan dan als prettig worden ervaren en tijdelijk verlichting geven. Bekijk hoe de CoolComp Knie werkt
Wanneer wordt een operatie overwogen?
Een knieprothese is meestal niet de eerste stap na de diagnose knieartrose. Eerst zal er worden gekeken wat mogelijk is met een conservatieve (niet-operatieve) behandeling, zoals voorlichting, bewegen, oefentherapie, leefstijlaanpassingen en eventueel aanvullende hulpmiddelen. Informeer bij uw huisarts wat de mogelijkheden voor u kunnen zijn.
Wanneer klachten ernstig blijven en dagelijkse activiteiten sterk beperkt zijn ondanks een goed uitgevoerde conservatieve behandeling, kan een orthopedisch chirurg samen met u bespreken of een operatie passend is.
Welke conservatieve (niet-operatieve) behandelingen zijn er en hoe werken deze?
| Behandeling | Hoe helpt het? |
|---|---|
| Voorlichting | Inzicht in knieartrose en leren omgaan met klachten. |
| Oefentherapie | Verbetert spierkracht, coördinatie, stabiliteit en belastbaarheid. |
| GLA:D-programma | Een effectief gestructureerd programma met voorlichting en begeleide oefentherapie, gericht op minder klachten, beter functioneren en vertrouwen in bewegen bij artrose. |
| Stepped Care-Model | De behandeling wordt stapsgewijs opgebouwd. Er wordt begonnen met de minst ingrijpende effectieve behandeling en alleen opgeschaald wanneer dat nodig is. |
| Dagelijkse Leefstijl | Gezond lichaamsgewicht, bewust eten / drinken, voldoende beweging en een actieve leefstijl verminderen de belasting op de knie. |
| Ondersteunende hulpmiddelen | Een kniebrace en / of koelen & compressie kunnen klachten tijdelijk beter beheersbaar maken zodat bewegen mogelijk blijft. |
Welke vergoeding is er voor oefentherapie binnen het conservatieve behandeltraject?
De geldelijke vergoeding hangt af van uw persoonlijke situatie, uw zorgverzekeraar en de polis die u heeft. Vraag daarom altijd na welke jaarlijkse voorwaarden voor u gelden.
Fysiotherapie en oefentherapie. Voor volwassenen met knie- of heupartrose wordt vanuit de basisverzekering maximaal 12 behandelingen fysiotherapie of oefentherapie binnen 12 maanden vergoed, mits aan de voorwaarden wordt voldaan. Bij veel verzekeraars is hiervoor een verwijzing van de behandelend arts vereist en kunnen voorwaarden gelden, zoals behandeling door een gecontracteerde zorgverlener. Afhankelijk van uw aanvullende verzekering kunnen extra behandelingen worden vergoed.
Goed om te weten: de vergoeding is voor de fysiotherapie/oefentherapie. GLA:D en Stepped Care zijn geen aparte verzekerde “producten”; ze beschrijven de manier waarop de conservatieve behandeling wordt aangeboden of opgebouwd.
Wat zegt de wetenschap over ondersteunende hulpmiddelen?
Bewegen en oefentherapie blijven de basis van de conservatieve behandeling van knieartrose. Ondersteunende hulpmiddelen kunnen daarnaast een rol spelen wanneer pijn, instabiliteit, warmte of zwelling het bewegen bemoeilijken. De wetenschappelijke onderbouwing verschilt daarbij per hulpmiddel.
De compressie kniebrace als hulpmiddel
Onderzoek bij mensen met knieartrose laat zien dat een zachte compressie kniebrace bij geselecteerde patiënten kan bijdragen aan minder pijn, minder ervaren/dynamische knie-instabiliteit en minder beperkingen tijdens dagelijkse activiteiten. Wilt u eerst weten welk type kniebrace bij uw klachten past? Lees onze keuzehulp over het kiezen van een kniebrace bij knieartrose.
Niet dragen om minder te bewegen, maar ondersteunen om verantwoord te kunnen blijven bewegen.
Ondersteuning nodig tijdens bewegen of activiteit? Bekijk hoe de Genu S werkt
Koelen en compressie als hulpmiddel
De wetenschappelijke onderbouwing voor cryo-compressietherapie (koelen & compressie in één) bij knieartrose is beperkter dan voor oefentherapie. De beschikbare onderzoeken wijzen vooral op een mogelijke ondersteunende rol bij pijn, warmte en zwelling. Cryo-compressie moet daarom niet worden gezien als behandeling van de artrose zelf, maar als ondersteuning bij tijdelijke klachten, bijvoorbeeld tijdens een flare-up.
De mogelijke rol is ondersteunend:
- lokale koeling bij een warm aanvoelende knie;
- comfort tijdens een tijdelijke toename van klachten;
- compressie bij zwelling/vochtophoping;
- klachten tijdelijk beter beheersbaar maken;
- daarna bewegen en oefenen weer gemakkelijker kunnen hervatten.
Wordt uw knie na belasting warm, pijnlijk of gezwollen? Bekijk hoe CoolComp Knie werkt
Veelgestelde vragen over knieartrose
Wetenschappelijke referenties
Cudejko T, et al. (2019). Decreased Pain and Improved Dynamic Knee Instability Mediate the Beneficial Effect of Wearing a Soft Knee Brace on Activity Limitations in Patients With Knee Osteoarthritis. Arthritis Care & Research. DOI: 10.1002/acr.23722.
PubMed – Cudejko et al.
Cudejko T, et al. (2018). The immediate effect of a soft knee brace on dynamic knee instability in persons with knee osteoarthritis. Rheumatology. DOI: 10.1093/rheumatology/key162. In deze studie bij 38 mensen met knieartrose en ervaren instabiliteit verminderde een zachte kniebrace de objectief gemeten dynamische knie-instabiliteit.
PubMed – onderzoek dynamische knie-instabiliteit
Cudejko T. (2018). Benefits of soft knee bracing in knee osteoarthritis. Proefschrift, Vrije Universiteit Amsterdam. Dit promotieonderzoek bundelt onder meer de systematische review en experimentele onderzoeken naar pijn, functie, stabiliteit en vertrouwen in de knie.
VU Research Portal – volledig promotieonderzoek
Biemans H , De Vries AJ, Brouwer RW. 6-week cryo-compression therapy and opioid use after unicompartmental knee arthroplasty with comparable pain scores: a secondary analysis of a randomized controlled trial. Acta Orthop 2026 Jun 10:97:365-373. doi: 10.2340/17453674.2026.45963.
Dantas LO, et al. (2019). The effects of cryotherapy on pain and function in individuals with knee osteoarthritis: a systematic review of randomized controlled trials. Clinical Rehabilitation. 33(8):1310–1319. DOI: 10.1177/0269215519840406.
PubMed – systematische review cryotherapie
Dantas LO, et al. (2019). Short-term cryotherapy did not substantially reduce pain and had unclear effects on physical function and quality of life in people with knee osteoarthritis: a randomised trial. Journal of Physiotherapy. 65(4):215–221. DOI: 10.1016/j.jphys.2019.08.004.
PubMed – RCT cryotherapie bij knieartrose
Sari Z, et al. (2019). A Better Way to Decrease Knee Swelling in Patients with Knee Osteoarthritis: A Single-Blind Randomised Controlled Trial. RCT met 89 patiënten naar intermitterende pneumatische compressie versus cold-packbehandeling binnen een gecombineerd behandelprogramma.
PubMed – RCT compressie bij knieartrose
De inhoud van dit artikel is bedoeld als algemene patiënteninformatie en vervangt niet het persoonlijke behandeladvies van de orthopedisch chirurg, arts of fysiotherapeut.
