Heeft u pijn rond, achter of onder de knieschijf, bijvoorbeeld bij traplopen, hurken, fietsen of lang zitten met een gebogen knie? Dan kan er sprake zijn van het patellofemorale pijnsyndroom (PFPS).
PFPS is een veelvoorkomende oorzaak van pijn aan de voorkant van de knie. De behandeling bestaat vooral uit belasting aanpassen, blijven bewegen en gericht oefenen. Een kniebrace kan in sommige situaties aanvullende ondersteuning bieden.
Wat is het patellofemorale pijnsyndroom?
De knieschijf (patella) beweegt bij het buigen en strekken van de knie door een geul aan de voorzijde van het bovenbeen. Bij patellofemorale klachten kan de geleiding en belasting van de knieschijf tijdens deze beweging een rol spelen en kan er pijn in en rond dit patellofemorale gebied ontstaan.
Er is meestal niet één duidelijke oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren een rol, zoals een plotselinge toename van belasting, sport, spierkracht en de manier waarop knie en heup tijdens bewegen worden belast.
PFPS komt regelmatig voor bij sporters, maar kan ook ontstaan bij dagelijkse activiteiten waarbij de knie veel wordt gebogen en belast.
Hoe herkent u patellofemorale pijn?
Kenmerkend is pijn rond, achter of onder de knieschijf. De klachten kunnen toenemen bij:
- traplopen;
- hurken of knielen;
- hardlopen;
- fietsen, vooral bij hogere belasting;
- lang zitten met gebogen knieën.
Soms voelt de knie stijf aan of kraakt deze tijdens het bewegen. Kraken betekent op zichzelf niet dat er schade in de knie ontstaat.
Hoe wordt PFPS vastgesteld?
Een huisarts of fysiotherapeut kan PFPS meestal herkennen aan uw klachten en lichamelijk onderzoek. Een röntgenfoto of MRI is meestal niet nodig.
Bij veel zwelling, een knie die niet goed kan worden gestrekt, klachten na een ongeval of aanhoudende pijn is het verstandig de knie te laten beoordelen door een arts of fysiotherapeut.
Wat kunt u zelf doen?
Blijf bewegen, maar pas de belasting aan
Volledige rust is meestal niet nodig. Worden de klachten duidelijk erger door bijvoorbeeld hardlopen, traplopen of intensief sporten? Verminder dan tijdelijk de duur of intensiteit en bouw de belasting daarna geleidelijk weer op.
Het doel is om de knie niet onnodig te ontzien, maar weer comfortabel en met vertrouwen te kunnen bewegen.
Oefentherapie vormt de basis
Gerichte oefeningen voor de spieren rond de knie en heup vormen een belangrijk onderdeel van de behandeling. Deze oefeningen zijn gericht op het verbeteren van spierkracht en het geleidelijk vergroten van de belastbaarheid van de knie.
Thuisarts geeft praktische uitleg en oefeningen die u zelf kunt uitvoeren.
Bouw activiteiten geleidelijk weer op
Wanneer de pijn afneemt en de knie sterker wordt, kunt u dagelijkse activiteiten en sport stap voor stap uitbreiden.
Blijven de klachten bestaan of twijfelt u over de juiste belasting? Een fysiotherapeut kan helpen met een persoonlijk oefen- en opbouwprogramma.
Kan een kniebrace helpen bij patellofemoraal pijnsyndroom?
Een kniebrace is geen vervanging voor bewegen en oefentherapie. Sommige mensen ervaren aanvullende ondersteuning van een brace tijdens dagelijkse activiteiten of bewegen.
De Schaper Genu S kniebrace geeft compressie (druk) rondom de knie en heeft een visco-elastische pelotte rondom de knieschijf en ondersteunt zo de geleiding van de knieschijf, verdeelt de druk rondom de knieschijf en helpt zo het gebied te ontlasten De brace ondersteunt de knie tijdens bewegen en kan een gevoel van extra stabiliteit geven.
Dit kan bijvoorbeeld prettig zijn wanneer pijn of onzekerheid ervoor zorgt dat u bepaalde activiteiten gaat vermijden.
Kan koelen helpen bij patellofemorale pijn?
Wanneer de knie na belasting pijnlijk of geïrriteerd aanvoelt, kan tijdelijke koeling prettig zijn en de pijn verminderen.
De CoolComp Knie combineert een coldpack met zelf instelbare compressie (druk). De flexibele free-flowing gelpack vormt zich rondom de knie. Met de handpomp stelt u zelf de gewenste compressie in, waardoor de coldpack goed tegen de knie blijft aansluiten en de koude gelijkmatig wordt overgedragen.
Koeling behandelt niet de oorzaak van PFPS en vervangt oefentherapie niet. Het kan wel worden gebruikt als ondersteunende maatregel bij pijn na belasting.
Wat zegt de medische richtlijn?
Bij patellofemorale pijn vormen voorlichting, het aanpassen van belasting en oefentherapie de basis van de behandeling. De Nederlandse multidisciplinaire richtlijn adviseert vooral oefeningen gericht op de spieren van het bovenbeen en/of de heup.
Een brace kan in specifieke situaties als aanvullende ondersteuning worden overwogen, maar wordt niet standaard geadviseerd omdat het wetenschappelijke bewijs voor het effect beperkt is. Ook koelen is geen behandeling van de oorzaak van patellofemorale pijn, maar kan bij een pijnlijke of geïrriteerde knie tijdelijk prettig zijn.
Ook Thuisarts adviseert om te blijven bewegen, activiteiten die veel pijn geven tijdelijk aan te passen en gericht oefeningen te doen.
Veelgestelde vragen over patellofemorale pijnsyndroom
BRONNEN EN MEER INFORMATIE
- Thuisarts – Patellofemoraal pijnsyndroom: praktische patiëntinformatie en oefeningen.
- Richtlijnendatabase – Anterieure kniepijn: Nederlandse multidisciplinaire richtlijn over onder andere oefentherapie bij patellofemorale pijn.
