Wat is artrose?

Artrose is één van de grootste gezondheidsuitdagingen van de komende decennia. In Nederland leven nu al bijna 1,6 miljoen mensen met artrose, en door vergrijzing en leefstijl groeit dit aantal richting 2,5 miljoen in 2040.

Artrose is méér dan slijtage

Lang werd gedacht dat artrose simpelweg het gevolg was van “versleten kraakbeen”. Inmiddels weten we dat artrose een aandoening van het hele gewricht is. Niet alleen het kraakbeen verandert, maar ook het bot onder het kraakbeen, het gewrichtskapsel én het gewrichtsslijmvlies.

In een gezond gewricht bedekt glad, veerkrachtig kraakbeen de uiteinden van de botten, wat zorgt voor schokdemping en soepele beweging. Bij artrose wordt dit kraakbeen zachter, dunner, vertoont het scheurtjes (fibrillatie) en wordt minder elastisch. Daardoor kan de druk op het gewricht toenemen en kunnen de botuiteinden dichter bij elkaar komen te liggen. Het lichaam kan hierop reageren met kleine botuitsteeksels (osteofyten) en soms een lichte ontstekingsreactie in het gewricht.

Dit kan leiden tot klachten zoals:

  • Pijn tijdens of na beweging
  • Stijfheid, vooral in de ochtend of na rust
  • Zwelling van het gewricht
  • Minder soepel bewegen
  • Een instabiel of vermoeid gevoel in het gewricht

Artrose komt het meest voor in de knieën, heupen, handen, nek en onderrug. Vooral knieartrose komt veel voor, ruim 800.000 mensen hebben deze diagnose gehad, en het heeft een grote impact op het dagelijks leven.
Artrose is een degeneratieve ziekte, wat betekent dat het kraakbeen dat eenmaal is afgesleten, niet meer op natuurlijke wijze herstelt. Hoewel artrose (nog) niet te genezen is, zijn er verschillende manieren om de klachten te verminderen en de belasting van het gewricht te ondersteunen. Zo wordt er steeds vaker ingezet op zogenaamde conservatieve (niet operatief) behandelmethode. Voorbeelden hiervan zijn het

Stepped care-model

Dit is een behandelstrategie waarbij je stapsgewijs opschaalt in behandeling, afhankelijk van de ernst van de klachten en het effect van eerdere stappen (huisarts & fysiotherapeut spellen hierin een belangrijke rol).

GLA:D

Dit staat voor Good Life with osteoArthritis in Denmark. Het is een gestructureerd, evidence-based oefenprogramma voor mensen met heup- of knieartrose. Hierin speelt de fysiotherapeut een belangrijke rol.

Als u gebruik wilt maken van Stepped Care of GLA:D is er een vergoeding vanuit de basisverzekering: alleen bij knie of heupartrose (dit zijn de meest voorkomende vormen van artrose) worden er (eerst) 12 behandelingen per 12 maanden vergoed uit het basispakket. Verwijzing vanuit huisarts of medisch specialist is vereist. Informeer altijd vooraf bij uw zorgverzekering wat de regeling voor u inhoudt, helaas zijn er nog vergoedingsverschillen (eigen risico) tussen de zorgverzekeraars.

Hoe bandages, braces en koelen & compressie kunnen helpen

Een bandage of brace kan helpen om een gewricht mechanisch te ondersteunen. Dit betekent dat de belasting op het gewricht beter verdeeld wordt tijdens beweging.

Onderzoek laat zien dat externe ondersteuning kan bijdragen aan:

  • Betere stabiliteit van het gewricht
  • Vermindering van pijn bij belasting
  • Verbeterde bewegingscontrole
  • Meer vertrouwen bij bewegen

Daarnaast geeft een brace lichte compressie rond het gewricht. Dit stimuleert de proprioceptie: het vermogen van het lichaam om de positie van een gewricht beter te voelen. Hierdoor worden spieren rond het gewricht vaak automatisch beter geactiveerd.

Vooral bij knie-, pols- en duimartrose ervaren veel mensen hierdoor meer comfort bij dagelijkse activiteiten zoals lopen, werken of sporten.

De rol van koeling en compressie

Bij artrose kan het gewricht soms tijdelijk geïrriteerd raken door overbelasting. Dan kan er een lichte ontstekingsreactie optreden, waardoor pijn en zwelling toenemen. Koeling en compressie kunnen in zo’n situatie verlichting geven.

Veel mensen gebruiken koeling en compressie daarom na inspanning of bij tijdelijke verergering van klachten. En als alternatief voor medicatie; voor patiënten die geen ontstekingsremmers (NSAIDs, zoals diclofenac) mogen slikken vanwege contra-indicaties, zoals bloedverdunners en antihypertensiva. En/of niet effectief reageren op corticosteroid-injecties (zoals Diabetes type 2).

Koeling kan helpen doordat:
  • het de lokale doorbloeding tijdelijk verlaagt
  • pijnsignalen in het zenuwstelsel worden geremd
  • zwelling kan afnemen
Compressie kan bijdragen aan:
  • vermindering van vochtophoping rond het gewricht
  • ondersteuning van het omliggende weefsel
  • een stabieler gevoel tijdens bewegen

Blijven bewegen blijft belangrijk

Ondanks de klachten is regelmatig bewegen één van de belangrijkste adviezen bij artrose. Beweging helpt om spieren sterk te houden, blijven je gewrichten soepeler en krijg je meer vertrouwen in je lichaam.

En met de juiste ondersteuning kunt u weer meer bewegen met minder pijn. Zodat u dagelijkse activiteiten zo lang mogelijk actief kunt blijven doen.

Het kennisplatform artrose.org heeft een speciaal oefenprogramma i.s.m. fysiotherapeuten ontwikkeld voor mensen met heup of knieartrose. Je oefent stap voor stap met oefeningen gericht op kracht, mobiliteit, balans en conditie. Je kiest een niveau dat past bij wat jouw lichaam aankan – en je kunt altijd later verzwaren of aanpassen”. Klik op deze link om het oefenprogramma te openen; https://artrose.org/wat-kan-ik-zelf-doen-tegen-artrose/ons-oefenprogramma/licht/